Digitale meters: een stand van zaken

In Vlaanderen worden sinds juli 2019 de eerste digitale meters voor elektriciteit en gas geplaatst. In Brussel loopt momenteel een proefproject en ook Wallonië heeft de keuze gemaakt om de oude meters te vervangen door zogenaamde ‘slimme meters’.

Er is al veel gezegd en geschreven over digitale meters. De netwerkbeheerders wijzen op de vele voordelen van zulke energiemeters en worden daarin gesteund door beleidsmakers. Consumentenverenigingen zoals Test-Aankoop vrezen dan weer dat de kosten gedragen zullen worden door de burgers. En ondertussen lijkt de man in de straat niet wakker te liggen van zijn energiemeter. Hoog tijd voor een stand van zaken!

Wat is een digitale meter?

De meeste mensen hebben thuis een elektromechanische meter met een draaiteller. De digitale meter is er één met een elektronische display. Net als de klassieke Ferrarismeters meet hij het elektriciteits- en aardgasverbruik, maar de digitale meter kan ook afzonderlijk de opname en de injectie (door bijvoorbeeld zonnepanelen) meten. Dit nieuwe type meter dankt zijn naam aan de ingebouwde communicatietechnologie waardoor hij informatie kan versturen en ontvangen. Hierdoor krijg je meer inzicht in jouw energieverbruik en zie je snel waar je kan besparen.

Wat zijn de voordelen van een digitale meter?

De nieuwe generatie digitale energiemeters biedt heel wat voordelen:

  • Automatische meteropname: De meterstanden worden automatisch doorgestuurd naar de netbeheerder. Er hoeft dus niemand meer langs te komen voor een meteropname.
  • Geen aparte budgetmeters nodig: De slimme meter geeft feedback over het werkelijke verbruik. Hierdoor kunnen energieleveranciers werken met een systeem van voorafbetaling waarbij het plaatsen van een budgetmeter overbodig is.
  • Kostenefficiënt elektriciteitsverbruik dankzij betere monitoring: Met een slimme meter kan je jouw stroomverbruik via allerlei apps opvolgen. Systemen waarbij je vaatwasser of wasmachine pas aanslaat wanneer de stroom het goedkoopst is, worden bovendien mogelijk.
  • Eenvoudig overschakeling tussen enkel- en tweevoudig tarief.
  • Afsluiten en (her)aansluiten wordt goedkoper: Het afsluiten of aansluiten van een slimme meter kan vanop afstand gebeuren. Hierdoor vallen de hoge kosten voor het af- en aansluiten grotendeels weg.

Wat zijn de nadelen van een digitale meter?

  • De bezuinigingen zijn voor sommigen eerder beperkt: Het klopt dat een slimme meter helpt om je verbruik op te volgen en je zo stimuleert om bewuster met energie om te gaan. Maar als je al energiebewust leeft, biedt de meter op dat vlak geen meerwaarde. Bovendien verbruikt de digitale meter, in tegenstelling tot een mechanisch exemplaar, zelf ook energie.
  • Meer storingen en kortere levensduur: In vergelijking met een mechanische meter is een digitale meter gevoeliger aan storingen en gaat hij minder lang mee.
  • Minder gedoe, maar beheer wel je privacy: Een slimme meter maakt gebruik van een internetverbinding om je gegevens rechtstreeks door te sturen naar de energieleverancier. Als klant ben je uiteraard eigenaar van deze gegevens en geef je al dan niet de toestemming aan je leverancier om meer dan enkel je jaarverbruik te ontvangen. Je beslist zelf met wie je bijvoorbeeld kwartaalgegevens deelt.

Uitrol digitale meters in Vlaanderen

Sinds juli 2019 worden de digitale meters geleidelijk aan geïnstalleerd in heel Vlaanderen. Bouwers, verbouwers, eigenaars van zonnepanelen en klanten met een budgetmeter komen eerst aan de beurt.

In maart 2019 bereikte de Vlaamse regering een akkoord over een regeling voor eigenaars van een zonnepaneleninstallatie:

  • Voor alle installaties, geplaatst en gekeurd vóór 1 januari 2021, kan je als eigenaar kiezen om in het huidige systeem te blijven. Dit betekent dat je gedurende 15 jaar kan rekenen op een terugdraaiende teller, zowel op distributiekosten als op elektriciteitskosten. Heb je een installatie van 5 jaar oud, dan val je dus nog 10 jaar onder deze regeling.
  • Je kunt ook op elk moment overstappen naar het nieuwe tariefsysteem dat ontwikkeld wordt door de VREG. In dit systeem betaal je nettarieven op alle elektriciteit die je van het net haalt (dus vervalt de terugdraaiende teller op je distributiekosten). Dit systeem is vooral voordelig wanneer je overdag meestal thuis bent en veel van je zelf opgewekte stroom onmiddellijk gebruikt.
  • Check deze simulatietool van VREG om snel te weten te komen wat voor jou de beste regeling is.

Opgelet! Momenteel is het uitgangspunt dat wie zonnepanelen in gebruik neemt vóór 31 december 2020, kan kiezen om 15 jaar te blijven genieten van het principe van de terugdraaiende teller. Deze regeling is gebaseerd op het op 5 juni 2019 gepubliceerde decreet van de Vlaamse Overheid.
Onder andere energieregulator VREG heeft deze regeling echter aangevochten bij het Grondwettelijk Hof, waardoor een gerechtelijke uitspraak ertoe kan leiden dat de terugdraaiende teller wordt vernietigd. Daarom is het op dit moment nog niet zeker of je effectief, en gedurende 15 jaar, van de terugdraaiende teller zal kunnen blijven genieten. We houden je in ieder geval op de hoogte van de laatste stand van zaken.

Digitale meters in Brussel en Wallonië

De Brusselse regering is momenteel nog bezig met het opstellen van de juridische kaders om de uitrol van elektronische meters en hun functionaliteiten in de komende jaren mogelijk te maken. Sibelga gaat in de eerste fase Smart Ready-meters plaatsen die vanop afstand gecontroleerd worden. Vanaf 2023 zouden elk jaar 40.000 slimme meters worden geplaatst. Er kan dus nog veel gebeuren op vlak van technologie, kosten, noden …

Ook de Waalse regering vindt digitale meters de enige logische keuze voor de toekomst, in termen van voortuitgang en efficiëntie. Wallonië introduceert dan ook het prosumententarief vanaf 1 oktober 2020. Je kan er vanaf dan kiezen tussen een capaciteitstarief, vergelijkbaar met het Vlaamse prosumententarief en berekend op het vermogen van je omvormer, of een proportioneel tarief, vergelijkbaar met het nieuwe tariefsysteem in Vlaanderen. Energieregulator CWaPE zal waken over de juiste toepassing van het tarief.

Wie betaalt de kosten van de digitale meter?

De Vlaamse energieregulator VREG voerde een kosten-batenanalyse uit over de uitrol van digitale meters in Vlaanderen. Die analyse spreekt van een juiste beleidskeuze en een maatschappelijk winstgevend effect dat kan oplopen tot 393 miljoen. Toch zal de plaatsing van digitale meters ook een kleine kost hebben voor de gezinnen.

Een gemiddeld gezin zou volgens de VREG maximaal € 1,30 per maand meer betalen, met name via hogere tarieven van de netbeheerders. Volgens Tommelein kan deze extra kost echter gemakkelijk teruggewonnen worden door de energiebesparing die gepaard gaat met een actief gebruik van de digitale meter.

Een vervanging op je eigen vraag daalde wel in prijs: van € 274 in 2019 naar € 88 in 2020.

Ook interessant voor jou