De laatste jaren is de aandacht voor energieprijzen sterk toegenomen. Hoewel de marktprijzen altijd al schommelden, waren die bewegingen de voorbije 5 jaar uitgesprokener, onder invloed van uiteenlopende factoren zoals de huidige geopolitieke situatie. In dit artikel ontdek je hoe de energiemarkt werkt, krijg je inzicht in de huidige prijssituatie en zie je hoe recente prijsevoluties passen binnen een bredere context.
Geopolitieke ontwikkelingen spelen een belangrijke rol in de evolutie van de energieprijzen. Internationale conflicten, sancties en politieke spanningen creëren onzekerheid over de productie en het transport van energie. Denk aan risico’s rond gas- en olie-export, spanningen in cruciale doorvoerroutes of strategische productiebeperkingen door producerende landen. Die onzekerheid en schaarste vertalen zich vrijwel onmiddellijk in prijsschommelingen op de groothandelsmarkten en werken door tot bij Europese en Belgische consumenten. Zelfs wanneer de fysieke bevoorrading niet meteen in gevaar komt.
We begrijpen dat sommigen zich zorgen maken door de recente ontwikkelingen op de internationale energiemarkten. Zit je zelf ook met een vraag over je tarief?
Voor klanten met een variabel energiecontract speelt de tijd in het voordeel. Met de start van de lente daalt het gasverbruik: verwarmingsinstallaties draaien minder en de temperaturen stijgen. Daardoor is de verwachte impact van eventuele prijsschommelingen in de komende maanden beperkt.
Voor klanten met een vast energiecontract verandert er niets. De afgesproken energieprijs blijft gedurende de volledige looptijd van het contract ongewijzigd.
Bij Luminus monitoren we de evoluties op de energiemarkten continu en houden we onze klanten op de hoogte wanneer er zich relevante veranderingen voordoen.
Wat beïnvloedt de evolutie van de energieprijzen?
De energieprijzen blijven steeds afhankelijk van de beweging van vraag en aanbod. Daarbij spelen het weer, het aanbod van de energievoorzieningen en politieke spanningen een belangrijke rol. We geven je enkele voorbeelden:
- De temperatuur bepaalt hoe vaak we onze verwarming (of airco) aanzetten. Dat betekent een grotere vraag naar gas, minder tijd om de gasvoorraad aan te vullen en bijgevolg hogere prijzen. De elektriciteitsprijzen worden mede bepaald door de beschikbaarheid van groene energie: natte of droge periodes beïnvloeden de energie uit waterkracht, veel of weinig wind beïnvloedt de beschikbaarheid van windenergie en zonnige of bewolkte dagen bepalen de beschikbaarheid van zonne-energie.
- Kerncentrales of de infrastructuur voor energietransport kunnen wel eens om herstellingswerken of onderhoud vragen. Als deze installaties tijdelijk stilliggen, is het energie-aanbod kleiner en betaal je meer voor de energie die je afneemt.
- Verschillende landen, waaronder België, zijn sterk afhankelijk van de import van energie uit andere landen. Als die import verstoord raakt, bijvoorbeeld door stakingen, recessies of oorlogen, wordt er minder energie aangevoerd en stijgen de marktprijzen.
Bovendien zijn de stroom- en gasprijzen in ons huidige marktmodel onlosmakelijk met elkaar verbonden: de energieprijzen worden bepaald door de duurste technologie die op dat moment nodig is om aan de totale elektriciteitsnood te voldoen, en bepaalde elektriciteitscentrales werken nu eenmaal op gas.
De energieprijzen vandaag en in de toekomst
De gasprijs is gemiddeld € 0,075 per kWh en de gemiddelde elektriciteitsprijs bedraagt € 0,362 per kWh (prijzen: januari 2026). Dit is een stijging ten opzichte van eind 2025 door speculatie op de CO²-markt en de onzekerheid rond Iran. De energiemarkt is de laatste maanden zeer volatiel. Voor gas zijn de prijzen begin maart, na de inval in Iran, plots heel sterk gestegen. Bij Luminus volgen we de evoluties op de voet en informeren we je tijdig. Volgende grafieken geven een duidelijk beeld van de prijsevolutie.
De evolutie van de gemiddelde commerciële elektriciteitsprijs per jaar voor gezinnen met een verbruik van 3500 kWh:
De evolutie van de gemiddelde commerciële gasprijs per jaar voor gezinnen met een verbruik van 23.260 kWh:
Voor de middellange termijn verwachten energie-experten dat de prijzen relatief stabiel kunnen blijven of weer dalen, al blijft volatiliteit mogelijk door geopolitieke ontwikkelingen en weersomstandigheden.
Structurele factoren werken wel stabiliserend: de Europese gasvoorraden blijven goed gevuld, het aanbod van vloeibaar aardgas (LNG) is toegenomen en de productie van hernieuwbare energie groeit verder. Ook wordt het stilaan beter weer, waardoor er minder energie nodig is voor verwarming.
Daarnaast zorgen de hervormingen van de Europese elektriciteitsmarkt en aanpassingen in heffingen en ondersteuningsmechanismen geleidelijk voor meer voorspelbaarheid in de prijzen. Tegelijk blijven energiemarkten gevoelig voor externe schokken, waardoor prijsbewegingen op korte termijn niet uitgesloten zijn.
Welk effect hebben de prijsschommelingen op jouw energiefactuur?
Het effect van de fluctuerende prijzen verschilt per gezin, woonsituatie en intekendatum. Bovendien is er een verschil tussen energiecontracten met een vast en een variabel tarief:
Vast tarief
Heb je een vast tarief, zoals bijvoorbeeld Luminus MaxxFix, dan betaal je voor de looptijd van je contract dezelfde energieprijs per kWh, los van de schommelingen van de markt.
Variabel tarief
Heb je een variabel tarief, zoals bijvoorbeeld Luminus MaxxFlex, dan wordt de prijs die jij voor je energie betaalt, elk kwartaal berekend volgens de actuele marktprijzen. Het grote voordeel is dat wanneer de energieprijzen sterk dalen, je daar onmiddellijk van meegeniet. Maar omgekeerd geldt natuurlijk ook: schieten de prijzen plots de hoogte in, dan betaal je daar ook voor. Belangrijk: je maandelijkse voorschotten veranderen niet, maar de schommelingen worden op je jaarfactuur verrekend.
Meer informatie over het maken van de juiste tariefkeuze, lees je in het blogartikel: “Kies ik best voor een vast of variabel energietarief?”
Dynamisch tarief
Heb je een dynamisch tarief, dan schommelt jouw energieprijs per uur mee met de markt. Hoeveel je betaalt, hangt af van de prijs die geldt op de momenten waarop jij energie verbruikt. Lees er meer over in dit artikel.
Plotse schommelingen die resulteren in extreem hoge of lage energieprijzen hebben op korte termijn geen effect op de variabele en vaste tarieven. Enkel dynamische tarieven ondervinden meteen effect van deze pieken en dalen.
Welk effect hebben stroomoverschotten op jouw energiefactuur?
Er komen steeds vaker momenten voor waarop de energieproductie de vraag overstijgt. Op erg zonnige en winderige dagen produceren windturbines en zonnepanelen soms meer energie dan de Belgen kunnen verbruiken. Om overbelasting van het net tegen te gaan, zakken de energieprijzen dan onder 0. Heb jij een dynamisch energiecontract? Dan kan jij deze momenten in je voordeel zetten: door dan te verbruiken word jij in principe betaald voor elke kWh die je van het net afneemt. Voor zonnepaneleneigenaars met een dynamisch tarief geldt het tegenovergestelde: elke kWh die jij tijdens deze periodes op het net injecteert, levert je een negatieve injectievergoeding op. Er wordt dan een vergoeding aangerekend om zonnestroom weer op het net te zetten. Heb je een vast of variabel tarief bij Luminus? Dan geldt dat niet voor jou en hoef je niet te betalen om stroom op het net te plaatsen.
Momenten met negatieve energieprijzen waren eerder zeldzaam, maar dit jaar zien we ze vaker dan ooit. Daarom speelt overproductie vandaag een steeds grotere rol in de factoren die de marktprijzen beïnvloeden.
Luminus helpt verrassingen op je jaarafrekening te vermijden
Wist je dat je heel eenvoudig zelf – op elk moment – je maandelijks voorschotbedrag kunt checken en aanpassen via je persoonlijke klantenzone My Luminus? Ook wie nog geen jaarafrekening in de bus kreeg, adviseren we zijn meterstanden maandelijks te checken en zijn voorschotbedrag in de gaten te houden en indien nodig aan te passen. Het belang hiervan lichten we toe in dit artikel en bijhorende video.
Heb je een digitale meter? Via My Luminus kan je toegang krijgen tot je digitale verbruiksgegevens voor elektriciteit en gas, dag per dag. Het enige dat je te doen staat is je toestemming geven aan netbeheerder Fluvius om je verbruik met ons te delen. Meer daarover, en hoe je dit precies activeert, lees je hier.
Slim op je energieverbruik besparen blijft van belang
Met zonnepanelen ben je minder afhankelijk van prijsschommelingen op de energiemarkt: je koopt minder elektriciteit aan en ontvangt bovendien een vergoeding voor de stroom die je terug op het net zet. Zo voel je de impact van stijgende energieprijzen minder sterk, al blijf je deels afhankelijk van het elektriciteitsnet.
Heb je nog geen zonnepanelen? Dan kan het slim zijn dit te overwegen. Je verdient een eigen zonnepaneleninstallatie tegenwoordig na gemiddeld 7 jaar volledig terug. En in amper 5 minuten krijg je via onze website een vrijblijvende offerte.