BENOveren staat voor ‘beter renoveren’: een bestaande woning zodanig renoveren dat ze voldoet aan moderne, bijna-energieneutrale normen (BEN). Resultaat: een lager E-peil, minder energieverbruik, meer comfort en een hogere vastgoedwaarde. Volgens een Europese richtlijn moeten nieuwe gebouwen verplicht aan die BEN-normen voldoen. Hoe pak je dat aan voor jouw woning? Een klare kijk op de BEN-eisen.
Wat is een BEN-woning?
Wat zijn de voordelen van een BEN-woning?
Hoe pak je een BENOvatietraject het best aan?
Is een BEN-woning hetzelfde als een energieneutrale woning of passiefhuis?
BEN in een notendop
- De Bijna-energieneutrale principes zijn sinds 2021 de standaard voor nieuwbouwwoningen en grondige renovaties in heel Europa. Elk land bepaalt zelf hoe het deze BEN-normen invult.
- Er zijn specifieke energie-eisen en een minimale hoeveelheid hernieuwbare energie produceren, bijvoorbeeld via zonnepanelen of een warmtepomp.
- Het voordeel van een BEN-woning? Lagere energiefacturen, hoger wooncomfort (minder warmteverlies), beperkte afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en een hogere waarde van je woning. Er zijn ook vaak kortingen en voordelige leningen beschikbaar.
- BEN is een betaalbare en toegankelijke standaard voor de meeste (ver)bouwers.
- Alle woningen en appartementen die vanaf 2023 zijn aangekocht met label E of F, moeten verplicht gerenoveerd worden naar label D of beter.
Wat is een BEN-woning?
Sinds 2021 is iedere persoon die beslist een woning te bouwen of verbouwen, verplicht om te benoveren: bijna-energieneutraal renoveren. Dat is niet alleen een goede zaak voor het milieu, maar ook voor je portemonnee.
Hieronder vind je precies welke eisen er vandaag gelden.
Het E-peil van een BEN-woning: E30 of lager
Het E-peil is een indicator voor de energieprestaties van je huis. De waarde hangt af van de thermische isolatie, luchtdichtheid, compactheid, oriëntatie en bezonning van het pand, maar ook van je vaste installaties voor verwarming, warmwatervoorziening, ventilatie, koeling en verlichting.
Produceert je woning hernieuwbare energie? Dan telt dat ook mee in de uiteindelijke beoordeling. Kortom: hoe energiezuiniger je woning is, hoe lager het E-peil.
Sinds 1 januari 2023 zijn alle residentiële gebouwen verplicht om een EPB-score D te halen. Daarvoor krijgen ze tijd tot 6 jaar na de notariële overdracht. De komende jaren worden die eisen steeds strenger en op termijn (vanaf 2040) zal elke woning een A-score moeten halen. Lees meer over de EPB-eisen voor BEN-woningen.
Het S-peil van een BEN-woning: S28 of lager
Het S-peil of ‘schilpeil’ is het cijfer dat uitdrukt hoe energie-efficiënt de ‘gebouwschil’ (gevels, dak en vloeren) van je woning is.
Hoe lager de waarde, hoe beter het gebouw bestand is tegen hitte of koude van buitenaf. Zo behoud je een constante temperatuur in huis en verbruik je minder aan verwarming of airconditioning. Het S-peil geldt per wooneenheid, zoals een appartement of huis, en mag maximaal 28 zijn.
De thermische isolatie van een BEN-woning (Umax)
De constructiedelen van een BEN-woning moeten voldoen aan bepaalde Umax-eisen (uitgedrukt in W/m²K). Hoe lager de U-waarde van een onderdeel van je constructie, hoe minder warmte er verloren gaat. Momenteel mogen de constructiedelen van je woning maximaal deze U-waarden halen:
- Buitenmuren, vloeren, daken en plafonds: Umax = 0,24 W/m2K
- Vensters: Umax = 1,50 W/m2K (gemiddelde van alle ramen)
- Beglazing: Umax = 1,10 W/m2K
- Deuren en poorten: Umax = 2,00 W/m2K
Hoe produceert een BEN-woning hernieuwbare energie?
Een BEN-woning moet vandaag een bepaalde hoeveelheid hernieuwbare energie produceren: 25 kWh/m² voor een nieuwbouwwoning en 20 kWh/m² voor een ingrijpende energetische renovatie. Er zijn verschillende mogelijkheden om die cijfers te behalen:
- Een zonneboiler
- Zonnepanelen
- Een warmtepomp
- Een warmtepompboiler
- Een biomassaketel
- Aansluiting op een stadsverwarmings- of stadskoelingsnet
- Deelname aan een provinciaal project voor hernieuwbare energie
De meest recente info over de BEN-eisen vind je op de website van de Vlaamse overheid of op RENOLUTION voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Wat zijn bijkomende BEN-normen voor een BEN-woning?
- De netto-energiebehoefte voor verwarming is 70 kWh/m² of lager.
- Je ventilatiesysteem voldoet aan de geldende normen.
- De oververhittingsindicator is 6.500 Kh of lager.
BEN-normen per gewest
Hoewel BENOveren een Europese verplichting is, bepaalt elk gewest in België zelf hoe de BEN-normen worden ingevuld. Hieronder vind je de belangrijkste verschillen voor Vlaanderen en Brussel.
Vlaanderen
In Vlaanderen gelden sinds 2021 volledige BEN-normen met strikte eisen voor E-peil (E30), S-peil (S28), isolatie en hernieuwbare energie. Alle woningen moeten sinds 2023 minstens een EPB-score D halen binnen 5 jaar na aankoop.
Meer info op: Energieprestatieregelgeving Vlaanderen
Brussel
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn de BEN-vereisten voorlopig beperkter. De focus ligt op een maximaal primair energieverbruik van 45 kWh/m² en een netto-energiebehoefte voor verwarming van 15 kWh/m².
Meer info op: RENOLUTION Brussels
Wat zijn de voordelen van een BEN-woning voor jou?
Bouwen volgens de BEN-normen heeft meer voordelen dan alleen maar ‘in orde zijn met de wetgeving’. De extra investeringen in energiebesparende maatregelen betalen zich op termijn dubbel en dik terug:
Financiële voordelen
- Je energiefactuur verlaagt aanzienlijk door het lage energieverbruik.
- Je bent niet meer of amper afhankelijk van fossiele brandstoffen, waardoor je beschermd bent tegen prijsschommelingen.
- In Vlaanderen geniet je van premies, kortingen en voordelige leningen bij de bouw van een BEN-woning. Sinds oktober 2022 kan je Mijn VerbouwPremie aanvragen voor energiebesparende renovaties. Opgelet: sinds 1 maart 2026 gelden er een aantal wijzigingen voor de verbouwpremie.
Comfort en vastgoedwaarde
- In een BEN-woning verlies je minder warmte, behoud je een constante temperatuur en heb je geen last van tocht, waardoor je wooncomfort er stevig op vooruitgaat.
- Je woning voldoet aan de normen en behoudt daardoor langer zijn waarde op de vastgoedmarkt.
- Dankzij de betere EPB-score verhoogt de verkoopwaarde van je woning.
Milieu en klimaat
- Dankzij de lage CO2-uitstoot help je mee aan de verbetering van het klimaat en het milieu.
- Je draagt mee bij aan de Europese klimaatdoelstellingen
De Brusselse BEN-normen
In Brussel gelden voorlopig beperkte BEN-normen.
Hoewel BENOveren een Europese verplichting is, mogen landen zelf bepalen hoe hun BEN-normen eruit zien. In België verschillen de vereisten per gewest. Vlaanderen en Brussel hanteren een gelijkaardige aanpak, maar in Brussel zijn de vereisten eerder beperkt:
- Het primaire energieverbruik is 45 kWh/m² of lager.
- De netto-energiebehoefte voor verwarming is 15 kWh/m² of lager.
- Er mag minder dan 5% van de tijd een oververhittingsrisico zijn.
- De oververhittingsindicator is 6.500 Kh of lager.
Hoe pak je een BENOvatietraject het best aan?
In het ideale BENOvatieproject BENOveer je de volgende 5 elementen na elkaar:
- Het dak – Start met dakisolatie om warmteverlies te beperken
- De buitenmuren – Isoleer gevels voor een betere gebouwschil
- De ramen en deuren – Vervang door hoogrendementsbeglazing
- De vloer – Isoleer vloeren tegen warmteverlies naar de grond
- De technieken – Installeer moderne systemen voor verwarming, zonnepanelen, ventilatie, waterbehandeling en regenrecuperatie
Tip: op mijnBENOvatie vind je concrete informatie en tips over hoe je het best te werk gaat. Je vindt er ook welke premies van toepassing zijn.
Is een BEN-woning hetzelfde als een energieneutrale woning of passiefhuis?
Volledig energieneutrale woningen en passiefhuizen leggen de lat nog een beetje hoger dan BEN-woningen:
- De energieneutrale woning verbruikt niet meer gas of elektriciteit dan dat er doorheen het jaar wordt teruggeleverd door hernieuwbare energiebronnen. Er is dus sprake van een nuloperatie.
- Een passiefhuis focust vooral op een zo laag mogelijk energieverbruik door het binnenklimaat efficiënt te beheren.
De energiebehoefte van beide woningsoorten bedraagt maximaal 15 kWh/m² en het E-peil is E-0 – en in sommige gevallen zelfs negatief. Het S-peil is doorgaans minder dan 20. Deze gebouwen zijn uitzonderlijk goed geïsoleerd, waardoor je heel veel bespaart op je energiefactuur.
Deze woningen scoren dus op alle gebieden beter dan een BEN-woning, maar toch ligt de focus van bouwondernemingen vooral op benoveren. De bouw van een passief- of energieneutraal huis vraagt namelijk meer tijd en vooral ook meer geld. Het uiteindelijke kostenplaatje is vaak niet haalbaar voor de doorsneeburger. Een BEN-woning is daarom de meer toegankelijke keuze, waarmee je evengoed gerust bent voor de toekomst.