Met het zicht op de klimaatdoelstellingen pleit Europa voor een sterke uitfasering van fossiele brandstoffen. Daar horen ook concrete regelgevingen bij voor verwarming, die België graag een duwtje in de rug geeft met enkele goed gemikte premies.
Spring meteen naar het onderwerp dat jou interesseert:
• De Europese regelgeving voor verwarmingssystemen
• De Belgische regelgeving voor verwarmingssystemen
• De Belgische regelgeving voor het onderhoud van verwarmingssystemen
• De warmtepomp als geliefd alternatief
• De Belgische subsidies voor warmtepompen
De Europese regelgeving voor verwarmingssystemen
Plaats je binnenkort een nieuw toestel, dan moet dit apparaat wel voldoen aan de Europese Ecodesign-verordening (ErP).
Die legt minimumeisen op voor energie‑efficiëntie en prestaties van onder andere ketels, warmtepompen en boilers. In de praktijk betekent dit dat een nieuw centraal verwarmingssysteem een seizoensrendement van minstens ongeveer 86 % moet halen, waardoor klassieke atmosferische ketels niet langer in aanmerking komen.
Condensatieketels, zonneboilers en warmtepompen voldoen doorgaans wél aan deze eisen. Let op: de Ecodesign‑regels gelden voor centrale verwarmingsinstallaties. Voor plaatselijke verwarming (kachels, haarden) bestaan aparte, strengere voorschriften rond uitstoot en rendement (EU-verordeningen 2015/1186 en 1188).
Omdat de Europese regels regelmatig worden aangescherpt, is het verstandig om vóór je investeert even de meest recente informatie te checken op de website van de Europese Commissie of je gewestelijke energie‑administratie.
De Belgische regelgeving voor verwarmingssystemen
Om de energietransitie te ondersteunen geldt in België een verlaagd btw‑tarief van 6 % voor de installatie van warmtepompen in woningen die aan de voorwaarden voldoen (bijvoorbeeld ouderdom van het gebouw en type werken). Voor nieuwe installaties op aardgas of stookolie is het btw‑tarief 21 %. De federale overheid heeft bovendien aangekondigd dat fiscale voordelen voor nieuwe fossiele verwarmingssystemen de komende jaren verder worden afgebouwd, met het oog op een klimaatneutrale gebouwensector.
Controleer altijd de actuele voorwaarden en uitzonderingen bij de Federale Overheidsdienst Financiën, want btw‑regels kunnen jaarlijks bijgestuurd worden.
Vlaanderen
Stookolieketels zijn niet meer welkom in de Vlaamse woningen. Niet alleen de Europese regelgeving is van kracht, er zijn ook enkele extra Vlaamse regels:
- Nieuwe stookolieketels zijn verboden in nieuwbouwwoningen en bij ingrijpende energetische renovaties.
- Het is niet langer toegestaan een nieuw propaangas‑ of butaannetwerk aan te leggen (ook niet in straten zonder aardgasnet).
- Bestaande stookolieketels mogen niet meer volledig vervangen worden; enkel kleine herstellingen en vervanging van de brander zijn nog toegelaten.
- Installateurs moeten nieuwe installaties van stookolieketels melden bij de overheid.
- Nieuwe aardgasaansluitingen voor residentiële nieuwbouw worden vanaf 2025 niet meer toegestaan. Bestaande woningen kunnen nog aansluiten, maar betalen dan de werkelijke aansluitingskost in plaats van een begrensd tarief.
Daarbovenop voert Vlaanderen stap voor stap strengere eisen in voor de energieprestaties van verwarmingsinstallaties (zoals een minimuminstallatierendement en lage ontwerp‑aanvoertemperatuur), zodat warmtepompen en lage‑temperatuurafgiftesystemen de norm worden.
Brussel
Brussel is volop bezig met de omschakeling naar duurzamere verwarmingssystemen, maar volgt een eigen tempo en traject.
- Nieuwe stookolieketels zijn voor de meeste situaties niet langer toegestaan. Bovendien geldt sinds 1 juni 2025 een verregaande beperking op het gebruik van stookolie en mazout voor verwarming.
- Nieuwe aardgasaansluitingen zullen geleidelijk uitgefaseerd worden, met in de huidige plannen een verbod op nieuwe fossiele verwarming in nieuwe gebouwen tegen 2030.
- In de overgangsperiode stimuleert Brussel hybride systemen (combinatie warmtepomp + fossiele ketel) en aansluiting op warmtenetten waar mogelijk.
De exacte timing en uitzonderingen kunnen wijzigen, dus raadpleeg best de Brusselse regelgeving (RENOLUTION‑portaal) voor de laatste stand van zaken.
Wallonië
Wallonië zet in op een gefaseerde energietransitie:
- Nieuwe stookolieketels en aardgasaansluitingen zullen tegen 2035 worden uitgefaseerd, met tussentijdse mijlpalen in functie van het Waalse energie‑ en klimaatplan.
- Het gewest focust sterk op renovatie, isolatie en vervanging van oude ketels door warmtepompen of andere efficiënte systemen, ondersteund door tijdelijke premies (zie verder).
Belgische regelgeving voor het onderhoud van verwarmingssystemen
Regels rond onderhoud verschillen per gewest en zijn ook afhankelijk van het type brandstof en het vermogen van de installatie.
Algemeen:
- Centrale stooktoestellen op vloeibare brandstof (stookolie) en vaste brandstoffen (hout, pellets, steenkool) moeten jaarlijks worden onderhouden door een erkende technicus.
- Voor gasinstallaties gelden andere termijnen:
- p]:pt-0 [>p]:mb-2 [>p]:my-0″>Brussel: tweejaarlijks onderhoud voor centrale verwarmingsketels op gas.
- p]:pt-0 [>p]:mb-2 [>p]:my-0″>Wallonië: driejaarlijks onderhoud voor centrale verwarmingsketels op gas.
- p]:pt-0 [>p]:mb-2 [>p]:my-0″>Vlaanderen: tweejaarlijks onderhoud voor gasinstallaties met een nominaal vermogen van 20 kW of meer.
Daarnaast zijn er in Brussel en Vlaanderen verplichtingen rond energie‑audits of keuringen:
- Brussel: voor bepaalde (grotere en oudere) installaties is minstens één energie‑audit verplicht; de exacte voorwaarden hangen af van vermogen en type gebouw.
- Vlaanderen: voor verwarmingssystemen ouder dan vijf jaar en met een vermogen vanaf 20 kW is periodiek een verwarmingsaudit vereist, vaak om de vijf jaar.
Omdat de drempels en frequenties kunnen wijzigen, is het verstandig om bij twijfel de website van je gewest of je erkende technicus te raadplegen.
Waarom zijn warmtepompen zo’n geliefd alternatief?
Warmtepompen winnen snel aan terrein als duurzaam alternatief voor klassieke verwarmingssystemen, zowel in nieuwbouw als bij renovatie. Ze halen warmte uit de omgeving (lucht, bodem of grondwater) en verbruiken daarvoor relatief weinig elektriciteit, wat leidt tot een veel hogere energie‑efficiëntie dan een klassieke ketel. Lees hier meer over de werking van een warmtepomp.
Enkele troeven:
- Ze zijn zeer energie‑efficiënt, zeker in goed geïsoleerde gebouwen met lage‑temperatuurafgifte (vloerverwarming, lagetemperatuurradiatoren).
- Er bestaan verschillende types (lucht‑water, bodem‑water, water‑water, warmtepompboilers), waardoor er voor veel woningen een passende oplossing is.
- Ze combineren uitstekend met zonnepanelen, waardoor je een groter deel van je eigen stroomproductie zelf verbruikt.
- Veel systemen kunnen naast verwarming ook passieve of actieve koeling leveren.
De overheid stimuleert warmtepompen omdat ze een sleutelrol spelen in de vermindering van CO₂‑uitstoot in de gebouwensector en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verkleinen.
De subsidies voor warmtepompen per gewest
Premies voor warmtepompen in Vlaanderen
In Vlaanderen liggen de meeste steunmaatregelen voor warmtepompen onder de koepel van renovatie‑ en energiepremies.
- Mijn Verbouwpremie
Dit is een overkoepelend premiesysteem voor verschillende energiebesparende investeringen, waaronder bepaalde types warmtepompen en warmtepompboilers. De premie hangt af van het type installatie, het gebruik (verwarming, sanitair warm water) en je inkomenscategorie. Raadpleeg de actuele bedragen en voorwaarden op de website van de Vlaamse overheid (Mijn Verbouwpremie).
- EPC-labelpremie
Wie binnen een bepaalde termijn de energieprestatie van zijn woning sterk verbetert (bijvoorbeeld van EPC‑label E of F naar label B of beter), kan een bijkomende premie krijgen. Investeringen in een warmtepomp tellen mee om die sprong te realiseren. De voorwaarden en premiebedragen worden geregeld geactualiseerd.
- Burenpremie / collectieve renovatiebegeleiding
Groepen van eigenaars of bewoners (bv. van een wijk of appartementsgebouw) kunnen kosteloos begeleiding krijgen van een renovatiecoach, bijvoorbeeld via projecten van Fluvius of lokale initiatieven. Dit verlaagt de drempel voor collectieve investeringen zoals warmtepompen of isolatie.
- Gemeentelijke premies
Heel wat gemeenten bieden extra premies voor warmtepompen of andere duurzame investeringen. De premiezoeker van de Vlaamse overheid geeft een actueel overzicht per gemeente.
Let op: de vroegere Totaalrenovatiebonus (BENO‑pass) is uitgedoofd; wie nog in de overgangsregeling zat, valt na 2025 in principe onder de nieuwere premiestructuur.
Premies voor warmtepompen in Brussel
- RENOLUTION-premie Verwarming met warmtepomp
In Brussel worden warmtepompen en andere renovatiemaatregelen ondersteund via de RENOLUTION‑premies.
- RENOLUTION‑premie “verwarming met warmtepomp” Voor verschillende types warmtepompen (lucht‑water, bodem‑water, water‑water, warmtepompboilers) kan je een premie aanvragen. De premie hangt af van het type installatie en je inkomenscategorie (basis, gemiddeld, laag inkomen).
- Voor sommige projecten bestaat er een bijkomende bonus als je tegelijk een stookolieketel of kolenkachel definitief vervangt.
- Combineer je de warmtepomp met minstens twee andere renovatiemaatregelen (bv. dak‑, gevel‑ of vloerisolatie, hoogrendementsbeglazing, ventilatiesystemen), dan kan je premie extra verhoogd worden.
Belangrijk: op dit moment (september 2025) zijn de RENOLUTION-premies tijdelijk niet beschikbaar. Brussel wacht op de vorming van een nieuwe regering, die zal beslissen of en hoe deze premie in de toekomst wordt verdergezet. Wie in 2024 al een warmtepomp heeft geplaatst, kan wel nog een premie-aanvraag indienen binnen de voorziene termijn van 12 maanden na de installatie.
Premies voor warmtepompen in Wallonië
Het Waalse gewest werkt met tijdelijke energie‑ en woningpremies, die op dit moment lopen tot 30 september 2026.
Als je de woningpremie (prime habitation) voor de installatie van een warmtepomp wil ontvangen, moet je wel eerst een huisvestingsauditrapport laten opstellen door een erkende auditeur. Geen zorgen, ook voor die audit kan je een premie krijgen. In dat geval ontvang je een premiebedrag naargelang je inkomenscategorie en het type installatie.
Goed om te weten: sommige gemeentes kennen extra premies toe voor de installatie van een warmtepomp. Contacteer hiervoor dus zeker de dienst Leefmilieu van je gemeente.
- Premie voor de installatie van een warmtepomp voor sanitair warm water
De basispremie bedraagt € 280 en het bedrag kan oplopen tot € 1680, voor maximum 70% van de investering.
- Premie voor de installatie van een gecombineerde warmtepomp of een warmtepomp als verwarming
De basispremie bedraagt € 600 en het bedrag kan oplopen tot € 3600, voor maximum 70% van de investering.
Sinds 14 februari 2025 bestaan de premies voor kleine werken zonder audit en de verwarmingspremies niet meer. Ze zijn geïntegreerd in het huidige, meer omvattende premiesysteem.
Conclusie: België is klaar voor de energietransitie
België zit volop in de omschakeling naar duurzame verwarming. Fossiele systemen worden stap voor stap beperkt of verboden, terwijl warmtepompen en andere efficiënte technologieën via premies en fiscale voordelen een stevige duw in de rug krijgen.
Wil je zelf aan de slag, dan is de combinatie van een goede audit, een ernstig renovatieplan (isolatie én toestelkeuze) en een grondige check van de actuele premies per gewest de beste garantie om vandaag al toekomstbestendig te investeren.