Sinds de energiecrisis van 2021 is de aandacht voor energieprijzen sterk toegenomen. Hoewel de marktprijzen altijd al schommelden, waren die bewegingen de voorbije jaren uitgesprokener dan voorheen, onder invloed van uiteenlopende factoren. In dit artikel ontdek je hoe de energiemarkt werkt, krijg je inzicht in de huidige prijssituatie en zie je hoe recente prijsevoluties passen binnen een bredere context.
Wat beïnvloedt de evolutie van de energieprijzen?
De energieprijzen blijven steeds afhankelijk van de beweging van vraag en aanbod. Daarbij spelen het weer, het aanbod van de energievoorzieningen en politieke spanningen een belangrijke rol. We geven je enkele voorbeelden:
- De temperatuur bepaalt hoe vaak we onze verwarming (of airco) aanzetten. Dat betekent een grotere vraag naar gas, minder tijd om de gasvoorraad aan te vullen en bijgevolg hogere prijzen. De elektriciteitsprijzen worden mede bepaald door de beschikbaarheid van groene energie: natte of droge periodes beïnvloeden de energie uit waterkracht, veel of weinig wind beïnvloedt de beschikbaarheid van windenergie en zonnige of bewolkte dagen bepalen de beschikbaarheid van zonne-energie.
- Kerncentrales of de infrastructuur voor energietransport kunnen wel eens om herstellingswerken of onderhoud vragen. Als deze installaties tijdelijk stilliggen, is het energie-aanbod kleiner en betaal je meer voor de energie die je afneemt.
- Verschillende landen, waaronder België, zijn sterk afhankelijk van de import van energie uit andere landen. Als die import verstoord raakt, bijvoorbeeld door stakingen, recessies of oorlogen, wordt er minder energie aangevoerd en stijgen de marktprijzen.
Bovendien zijn de stroom- en gasprijzen in ons huidige marktmodel onlosmakelijk met elkaar verbonden: de energieprijzen worden bepaald door de duurste technologie die op dat moment nodig is om aan de totale elektriciteitsnood te voldoen, en bepaalde elektriciteitscentrales werken nu eenmaal op gas.
De energieprijzen vandaag en in de toekomst
De gasprijs is vandaag gemiddeld € 0,077 per kWh en de gemiddelde elektriciteitsprijs bedraagt € 0,356 per kWh (november 2025), onder andere door de relatief zachte temperaturen in de herfst van 2025. Bovendien hebben de Europese gasopslagen voldoende buffer ingebouwd om mogelijke prijsschommelingen te trotseren. Tegen de winter zouden de gasprijzen wel weer kunnen stijgen.
Deze grafieken geven een duidelijk beeld van de prijsevolutie.
De evolutie van de gemiddelde commerciële elektriciteitsprijs per jaar voor gezinnen met een verbruik van 3500 kWh:
De evolutie van de gemiddelde commerciële gasprijs per jaar voor gezinnen met een verbruik van 23.260 kWh:
Het wijst erop dat 2026 voortbouwt op de relatieve stabiliteit die zich in 2025 aftekende. Voor de middellange termijn verwachten energie-experten dat de prijzen verder kunnen afvlakken, onder meer doordat maatregelen geleidelijk hun effect beginnen te hebben. Zo neemt het aanbod van vloeibaar gas toe en groeit ook de productie van hernieuwbare energie. Daarnaast zorgen lagere Europese heffingen op gas en de hervorming van de elektriciteitsmarkt in 2024 voor meer structurele prijsstabiliteit.
Welk effect hebben de prijsschommelingen op jouw energiefactuur?
Het effect van de fluctuerende prijzen verschilt per gezin, woonsituatie en intekendatum. Bovendien is er een verschil tussen energiecontracten met een vast en een variabel tarief:
Vast tarief
Heb je een vast tarief, zoals bijvoorbeeld Luminus MaxxFix, dan betaal je voor de looptijd van je contract dezelfde energieprijs per kWh, los van de schommelingen van de markt.
Variabel tarief
Heb je een variabel tarief, zoals bijvoorbeeld Luminus MaxxFlex, dan wordt de prijs die jij voor je energie betaalt, elk kwartaal berekend volgens de actuele marktprijzen. Het grote voordeel is dat wanneer de energieprijzen sterk dalen, je daar onmiddellijk van meegeniet. Maar omgekeerd geldt natuurlijk ook: schieten de prijzen plots de hoogte in, dan betaal je daar ook voor. Belangrijk: je maandelijkse voorschotten veranderen niet, maar de schommelingen worden op je jaarfactuur verrekend.
Meer informatie over het maken van de juiste tariefkeuze, lees je in het blogartikel: “Kies ik best voor een vast of variabel energietarief?”
Dynamisch tarief
Heb je een dynamisch tarief, dan schommelt jouw energieprijs per uur mee met de markt. Hoeveel je betaalt, hangt af van de prijs die geldt op de momenten waarop jij energie verbruikt. Lees er meer over in dit artikel.
Plotse schommelingen die resulteren in extreem hoge of lage energieprijzen hebben meestal geen effect op de variabele en vaste tarieven. Enkel dynamische tarieven ondervinden meteen effect van deze pieken en dalen.
Welk effect hebben stroomoverschotten op jouw energiefactuur?
Er komen steeds vaker momenten voor waarop de energieproductie de vraag overstijgt. Op erg zonnige en winderige dagen produceren windturbines en zonnepanelen soms meer energie dan de Belgen kunnen verbruiken. Om overbelasting van het net tegen te gaan, zakken de energieprijzen dan onder 0. Heb jij een dynamisch energiecontract? Dan kan jij deze momenten in je voordeel zetten: door dan te verbruiken word jij in principe betaald voor elke kWh die je van het net afneemt. Voor zonnepaneleneigenaars met een dynamisch tarief geldt het tegenovergestelde: elke kWh die jij tijdens deze periodes op het net injecteert, levert je een negatieve injectievergoeding op. Er wordt dan een vergoeding aangerekend om zonnestroom weer op het net te zetten. Heb je een vast of variabel tarief bij Luminus? Dan geldt dat niet voor jou en hoef je niet te betalen om stroom op het net te plaatsen.
Momenten met negatieve energieprijzen waren eerder zeldzaam, maar dit jaar zien we ze vaker dan ooit. Daarom speelt overproductie vandaag een steeds grotere rol in de factoren die de marktprijzen beïnvloeden.
Luminus helpt verrassingen op je jaarafrekening te vermijden
Wist je dat je heel eenvoudig zelf – op elk moment – je maandelijks voorschotbedrag kunt checken en aanpassen via je persoonlijke klantenzone My Luminus? Ook wie nog geen jaarafrekening in de bus kreeg, adviseren we zijn meterstanden maandelijks te checken en zijn voorschotbedrag in de gaten te houden en indien nodig aan te passen. Het belang hiervan lichten we toe in dit artikel en bijhorende video.
Heb je een digitale meter? Via My Luminus kan je toegang krijgen tot je digitale verbruiksgegevens voor elektriciteit en gas, dag per dag. Het enige dat je te doen staat is je toestemming geven aan netbeheerder Fluvius om je verbruik met ons te delen. Meer daarover, en hoe je dit precies activeert, lees je hier.
Slim op je energieverbruik besparen blijft van belang
Met zonnepanelen ben je minder afhankelijk van prijsschommelingen op de energiemarkt: je koopt minder elektriciteit aan en ontvangt bovendien een vergoeding voor de stroom die je terug op het net zet. Zo voel je de impact van stijgende energieprijzen minder sterk, al blijf je deels afhankelijk van het elektriciteitsnet.
Heb je nog geen zonnepanelen? Dan kan het slim zijn dit te overwegen. Je verdient een eigen zonnepaneleninstallatie tegenwoordig na gemiddeld 8 jaar (5 jaar in Brussel) volledig terug. En in amper 5 minuten krijg je via onze website een vrijblijvende offerte.